ÂDÂB-I MUAŞERET - kainatingunesi.com

ÂDÂB-I MUAŞERET

Sağdan Başlamanın Önemi
Sağın önemi elbette büyüktür. Sağın, sola göre üstünlüğü vardır. Mübârek, şerefli ve
temiz işleri yaparken sağdan başlanır. Böyle yapmak müstehabdır.
Peygamber efendimiz, elindeki suyu, sağında bulunan bir köylüye uzatır. Köylü, (Yâ Resûlallah, solunuzdaki Ebû Bekir’e niçin vermiyorsunuz? O benden daha faziletli)
der. Resûlullah, (Suyu sağdan dağıtın!) buyurur. Yine, (Sağ elle yiyip için, sağ
elle alıp verin; çünkü şeytan, sol eliyle yiyip içer, sol eliyle alıp verir) buyurmuştur.
Bir yere giderken, yol ikiye ayrılır, soracak kimse de bulunmazsa, (Karşınıza
iki yol çıkarsa, sağdan yürüyün!) hadîs-i şerîfine uymalıdır.
Ayakkabı, elbise giyerken, [Yatıp kalkarken], baş tıraş ederken ve tararken, bıyık
keserken, misvak kullanırken, tırnak keserken, el, ayak yıkarken, mescide, Müslümanın
evine ve odasına girerken, helâdan çıkarken, sadaka verirken, yemek yerken, su
içerken sağdan başlanır.
Bunların zıddı olanları yaparken, meselâ ayakkabı, çorap, elbise çıkarırken, câmiden
ve Müslümanın evinden çıkarken, helâya girerken, sümkürürken, taharetlenirken
soldan başlanır.
Giyinme Âdâbı
Elbise giyileceği zaman önce sağ taraftan giymeye başlanmalı ve “Bismillah” demelidir.
Kemeri takarken, “Yâ Rabbi itaatine mahkûm eyle” diye dua etmelidir.
Resûlullah “sallallahü aleyhi ve sellem” her yeni elbise giydiği zaman, (Elhamdü
lillâhillezî kesânî mâ ûriye bihi avretî) duasını okurdu.
Pantolon gibi çorabı da oturarak giymek gerekir. Oturma durumu yoksa, duvara dayanarak
giymeli. Giyerken ayaklar kıbleye gelmeyecek şekilde oturmalıdır.

Evden Çıkma Âdâbı

(Evden çıkarken “Bismillâh, tevekkeltü alallâh, lâ havle ve lâ kuvvete illâ
billâh” diyen, tehlikelerden korunur, şeytan ondan uzaklaşır.) [Tirmizî]
Evden dışarı çıkarken, “Bismillah” diyerek önce sağ ayakkabıyı giymelidir. Sonra
yine, “Bismillah” deyip sol ayakla dışarı çıkmalıdır. (Câmiden de önce sol ayakla çıkılır.)
Muhtaç olup bir yerde çalışıyorsa işe giderken şöyle niyet etmelidir:
“Kendimin, aile efradımın rızkını helâldan kazanıp kimseye muhtaç olmamak, ibâ-
detlerimi rahat yapabilmek ve Müslüman kardeşlerime hizmet edebilmek için işime
gidiyorum.”
Âyet-el-kürsîyi okumalıdır. Sevgili Peyamberimiz buyuruyor ki: (Bir kimse evinden
çıkarken Âyet-el-kürsîyi okursa, Allahü teâlâ yetmiş meleğe emreder,
O kimse evine gelinceye kadar, ona dua ile istiğfar ederler.) Eve gelince de
okunursa, iki Âyet-el-kürsî arasındaki işler hayırlı olur ve fakirlik önlenir.
Sokağa ve pazara çıkınca okunacak dua: (Lâ ilâhe illallahü vahdehü lâ şerîke
leh lehülmülkü ve lehülhamdü yühyî ve yümîtü ve hüve hayyün lâ yemûtü
biyedihil hayr ve hüve alâ külli sey’in kadîr.)

Eve Girme Âdâbı

1- Eve Besmele ile girip İhlâs sûresini okumalıdır.
Peygamberimiz “aleyhisselâm” buyurdu ki: (Eve girerken İhlâs-ı şerîfi
okuyan, yoksulluk görmez!) Eshâbdan Süheyl “radıyallahü anh”, Peygamberimizin
“aleyhisselâm” bu tavsiyesi üzerine zengin olmuşdur.
2- Eve sağ ayakla girip selâm vermelidir. Evde kimse yoksa, “Esselâmü aleynâ ve
alâ ibâdillâhissâlihîn” şeklinde selâm verilir.
3- Bir kere (Kulhüvallâhü) sûresini ve bir kere de (Âyetelkürsî)yi okumalıdır.
Zirâ bunları okuyunca şeytân eve giremez.

Yeme-İçme Âdâbı

Müslüman, yerken ve içerken şu hususlara muhakkak dikkat etmelidir:
1- Yemek, helâlinden kazanılmış olmalı, şüphelilerden uzak durmalıdır. Helâl kazanıp
helâl yemek farzdır. Allahü teâlâ buyuruyor ki: (Helâl ve temiz yeyin ve
salih âmel işleyin!)
2- Allahü teâlânın razı olacağı hizmetleri yapmak niyetiyle yenen yemekler ibâdettir.
Yemekten önce elleri yıkamak ibâdet olduğundan namaz için abdest almağa
benzer. Hadîs-i şerîfte buyuruldu ki: (Yemekten önce elleri yıkamak fakirliği,
yemekten sonra yıkamak ise günâhları giderir.)
3- Yemeği zevk için değil, Allahü teâlânın rızâsına uygun hizmetleri yapabilmek
için ve ibâdet edebilmek için yemelidir. Doyduktan sonra tıka basa yemek zararlıdır.
4- Yemek, aile efradıyla veya birkaç kişiyle yenmelidir. Hadîs-i şerîfte buyuruldu ki:
(Birlikte yenen yemek, bereketli olur.)
(Yemeğin hayırlısı kalabalıkla yenenidir.)
5- Yemeğe “Besmele” ile başlamalı, sonunda “Elhamdülillah” demelidir. Tuz
ile başlayıp tuz ile bitirmelidir. Lokmaları küçük almalı, iyi çiğnemelidir. Önünden yemelidir.
6- Sağ el ile yemeli ve içmelidir.
7- Ayakta ve yürürken yemek yememeli ve su içmemelidir.
8- Su içerken bir solukda içmeyip üç defada içmeli. Terli iken soğuk su içmemeli,
uyku arasında su içmemeli, çok su içmemelidir. Bunların hepsinin vücuda zararları
vardır.
9- Bir toplantıda su istendiği zaman, su vermeğe baş tarafdan ve sağdan başlamalıdır.
10- Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem” buyurdu ki: (Su içeceğiniz vakit,
ayakda içmeyiniz! Vücûdünüze zararlıdır. Yalnız abdestden artan
su ve zemzem-i şerîf ayakda içilebilir.)
11- Çok sıcak ve çok soğuk şeyler yememelidir. Sağlığa zararlı olur.
12- Ekmek ufaklarına hürmet etmeli, çöpe atmamalıdır. Hadîs-i şerîfte buyuruldu
ki: (Düşen ekmek ufaklarını yiyen darlık görmez ve çocukları ahmak
olmaz.)
13- Yemeği arkadaşlarla yemek çok faziletlidir. Hadîs-i şerîfte buyuruldu ki: (Arkadaşlarınızla
sofrada oturmayı uzatın. Çünkü, sofrada geçen zaman
huzur-ı ilahide hesap sorulmayan anlardır.)
14- Yemeğin sonunda şöyle dua etmelidir: “Elhamdülillâhi-llezî eşbe’anâ ve
ervânâ min gayri havlin minnâ velâ kuvveh. Allahümme at’imhüm
kemâ at’amûnâ, Allahümme’r-zuknâ kalben takıyyen mineş-şirki beriyyen
la kâfiren ve şakiyyen. Velhamdülillâhi rabbil-âlemîn.”
14- Yemekten sonra bir saat geçmeyince su içmemelidir. Çünkü zararlıdır.

NASÎHAT: Ona Yediği Yemek Zarar Vermez
Hicri 4. asırda yaşamış olan İslâm alimlerinden biri olan Muhammed bin Ebû Bekr
bin Ömer buyuruyor ki; “Ne yesem, mideme dokunuyor, rahatsız oluyordum. Bunu hocam
Ebû Ömer hazretlerine arzettim. Bana buyurdular ki; “Kim yemeğe oturduğunda,
önce; (Âl-i İmrân) sûresinin onsekizinci âyetini (Şehidallahü ennehü lâ ilâhe illâ
hüve vel melâiketü…) ve (Li îlâfi) sûresini okuduktan sonra yemeğe başlarsa, ona
yediği yemek zarar vermez.”
Yatma Âdâbı
Her gece Yasîn-i şerîf okuyanlar ve abdestli olarak yatanlar âhiret şehîdi olurlar.
Yatmadan önce Tebâreke sûresini okumalıdır. Peygamberimiz “aleyhisselâm” buyurdu
ki: (Yatarken Tebâreke sûresini okumadan yatma! Zîrâ ölürsen kabirde
sana yoldaş olur. Her gece Tebâreke sûresini okuyan kimse, Kadir gecesini
ihyâ etmiş gibi sevaba nâil olur.)
Ebû Kursâfe “radıyallahü anh” şöyle rivâyet etmiştir: Resûlullahdan “sallallahü aleyhi
ve sellem” işitdim: Bir kimse yatmadan önce yatağına gelip, Tebâreke sûresini okuduktan sonra dört defa, “Allahümme Rabbül Hılli vel-Harâm ve Rabbül-Beledil-harâm
ve Rabbül-meş’aril harâm bi külli âyetin enzeltenâ fî şehri
ramezâne belliğ rûhi Muhammedin minnî tahiyyeten ve selâmâ” diye düâ
ederse, Allahü teâlâ iki melek gönderir, o selâmı Resûlullaha ulaşdırırlar. Resûlullah
da “sallallahü aleyhi ve sellem”, benden de, falan oğlu falana selâm söyleyin, Allahın
rahmeti ve bereketi üzerine olsun, buyurur.
Bir kimse yatacağı vakit, (İnnâ a’taynâ) sûresini okusa ve sonra, (Yâ Rabbî! Beni
sabâh namazına vaktiyle uyandır) derse, Biiznillâhi teâlâ, o kimse, sabâh namazına,
vaktiyle uyanır.
Yatağa “Eûzü” ve “Besmele” okuyarak girmeli, sağ yan üzerine kıbleye karşı yatmalıdır.
Sağ avucunu sağ yanağın altına döşeyip “Eûzü-Besmele ile bir “Âyetel-kürsî
okumalıdır.
Sonra her biri için Besmele okuyarak, üç “İhlâs”, sonra bir “Fâtiha “, sonra birer
defa iki “Kul eûzü”yü okumalıdır.
Sonra üç defa, (Estağfirullah’el-azim ellezî lâ ilâhe illâ hû) okuyup üçüncüsü-
ne (el-hayyel-kayyûme ve etûbü ileyh) ilave etmelidir.
Sonra on kere, (tevekkeltü alellah ve lâ havle velâ kuvvete illâ billâh) okuyup
onuncusuna (hil aliyyilazîm ellezî lâ ilâhe illâ hû) ilave etmelidir.
Sonra bir, (Allahümmagfirlî ve li-vâlideyye ve lil mü’minîne vel mü’minât)
ve bir salevât-ı şerîfe ve bir (Allahümme rabbenâ âtinâ fiddünyâ haseneten ve
fil-âhıreti haseneten ve kınâ azâbennâr bi-rahmetike yâ Erhamerrâhimîn)
ve üç veya on veya kırk yâhud yetmiş kere istiğfâr ve bir kelime-i tevhîd okuyup sonra,
istediği tarafa dönerek, istediğin şekilde uyumalıdır.
Peygamberimiz “sallallahü aleyhi ve sellem”, (Gece uyanınca, “Lâ ilâhe illallahü
vahdehü lâ şerîke leh, lehül mülkü ve lehül hamdü ve hüve alâ külli şey’in
kadîr, sübhanellahi velhamdülillâhi ve lâ ilâhe illallahü vallahü ekber velâ
havle velâ kuvvete illâ billahil aliyyil azîm” duasını okuyan her istediğine
nâil olur) buyurdu.
Bir kimse uykudan uyanınca, “Allahümmağfirlî“ derse, duası kabul olur. [İbni
Ebiddünya]

Yataktan Kalkma Âdâbı

Erken yatıp, erken kalkmalı ve bir özür yok ise sabah namazından sonra uyumamalıdır.
Abdest alıp, çocukları ve ailesi ile birlikte sabah namazını kılmalıdır. Ailesine,
çocuklarına ve bütün müslümanlara dua etmelidir.
Sevgili Peygamberimiz buyurdular ki: (Sabah vaktinde uyku rızka mânidir.)
(Gündüzün evvelinde uyumak aklı azaltır. Ortasında uyumak Peygamberlerin ve evliyânın
güzel ahlâkındandır. Gündüzün sonunda uyumak ise tenbelliktir.)
Müslüman, yatağından kalkarken “Besmele” çekmeli ve (Bismillâhi ve billahi
tevekkeltü âlal-lahi la havle velâ kuvvete illâ billâhil-aliyyil-azîm) demelidir.
(Tergîb-üs-salât)daki hadîs-i şerîfde, (Sabâh, kalkınca, üç kere Bismillâhillezî
lâ-yedurru ma’ asmihî şey’ün fil-erdı velâ fissemâi ve hüvessemî’ul’alîm
okuyana akşama kadar, hiç derd, belâ gelmez) buyuruldu.
Hadîs-i şerîfde buyuruldu ki, (Cumâ günü sabâh namazından önce, üç kere
“Estağfirullahel’azîm ellezî lâ ilâhe illâ hüvel hayyelkayyûme ve etûbü ileyh”
okuyanın, kendinin ve anasının ve babasının bütün günâhları afv olur). [Kul
haklarını ve kazâya kalan farzları ödemek ve harâmlardan vaz geçmek şarttır.]

Tuvalet Âdâbı

1- Tuvalete girerken Eûzü Besmele çekilip, (Allahümme innî eûzü bike minel
hubsi vel habâis) duası okunur.
2- Tuvalete girerken elinde, Allahü teâlânın ismi ve Kur’ân-ı kerîm yazılı bir şey
bulunmamalı. Cepte veya kapalı olursa mahzuru olmaz. Boynunda Allah yazılı
kolye bulunmamalı. Varsa bluz içine koymalıdır.
3- Tuvalete uygun şekilde kaplanmış muskayla girmek caizdir.
4- Tuvalete sol ayakla girip, sağ ayakla çıkmalıdır.
5- Tuvaletten çıkınca, (Elhamdülillâhillezî ezhebe anil ezâ ve âfânî) duası
okunmalı.
6- Tuvalette konuşmamalı, çok oturmamalı, gazete falan okumamalı, şarkı söylememeli,
sigara içmemeli, sakız çiğnememelidir.
7- Tuvalette zikredilmez, selâm verenin selâmı alınmaz. Aksıran ise, kalbinden
Elhamdülillah der.
8- Tuvalette abdest bozarken, önü ve arkayı kıbleye getirmemeli. Sola doğru
meyletmelidir.
9- İstincadan, yâni taharetlendikten sonra hemen örtünmelidir.
10- Sol el ile taharetlenmeli. Sol elinde, istincaya mâni bir özür varsa, sağ elle
istinca yapmasında kerahat yoktur.
11- Necâset, dirhem miktarı bulaşmış ise, yıkamak vâcib, fazlasını yıkamak farzdır.
Yıkamakda adet yokdur. Temizleninceye kadar yıkamalıdır. Sol elin, bir veya iki
veya üç parmağının içi ile yıkanır.
12- Kadınlar, istinca yaparken, önden arkaya doğru yıkamalıdır. Erkekler ise, arkadan
öne doğruyı kamalıdır. Böylece ön avret yerine pislik bulaştırılmadığı gibi,
tahrik edilerek şehvete de sebep olunmaz.
13- Taharetlendikten sonra, bezle kurulanmalı. Bez yoksa tuvalet kâğıdıyla da kurulanmak
caiz olur. Bu kâğıtlar o maksatla imal edilmiştir. Başka kâğıtları kullanmak
mekruh olur.
14- İstincadan, yâni temizlendikten sonra iç çamaşırına bir miktar su serpmeli.
Böylece, çamaşırında yaşlık görünce idrar sanmamalı, bu benim döktüğüm su
diyerek vesveseye kapılmamalıdır.
15- Kadınlar istibra yapmaz. [Temizlendikten sonra, erkekler istibra yapmalı. İstibra idrar kanalında idrar bırakmamaktır. İstibra, yürüyerek, öksürerek veya sol
tarafa yatarak yapılır.
İstibra yapılmadan tuvaletten çıkılırsa, idrarın çıkma ve çamaşıra bulaşma ihtimali
olacağından, tuvaletten çıkmadan önce idrar deliğine, arpa büyüklü-
ğünde bir pamuk konularak idrarın dışarı çıkması önlenmelidir.
İstibra yapılarak idrar kalmadığının anlaşılmasına, kalbin mutmain olmasına
istinka denir. İstinkadan sonra, artık abdest alınabilir.]
16- Avret yerine ve necasete bakmamalı, tuvalete sümkürmemeli, tükürmemelidir.
17- Zaruretsiz ayakta idrar yapmamalı. Tuvalette elbiseye idrar sıçratmamalı. Bunun
için mümkünse, ayrı bir pijama, eşofman kullanılmalıdır. Tuvalete özel
pijama ile ve başı örtülü olarak girmek müstehabdır.
18- Tuvaletten çıkınca elleri yıkamalıdır.
19- Hiçbir suya, câmi duvarına, mezarlığa ve yola abdest bozmamalıdır.
20- Su bulunmazsa, taş ve benzerleriyle taharetlenmek, de su yerine geçer.
21- Tuvalet için ayrı bir kıyafet kullanmak iyi olur. Helâ için ayrı bir kıyafet giyinmek
ve başı örtülü olmak müstehabdır. [Se’âdet-i Ebediyye]