Ehl-i Sünnet Hakkında Birkaç Kelime Daha DOĞRU İTİKAD
Yazar: Prof. Dr. Ramazan Ayvallı 

Ehl-i Sünnet Hakkında Birkaç Kelime Daha: Dört büyük Halîfe devrinden sonra, müslümânlar arasında karışıklık çıkarmak isteyen bâzı münâfıklar ve İslâm dîninin kısa zamanda Asya, Afrika ve Anadolu’ya yayılması karşısında, korku ve telâşa kapılan yahûdî, hıristiyân ve öteki bâtıl inançların mensupları; İslâmiyeti söndürmek, müslümânların birliğini dağıtmak için çeşitli vâsıtalarla onların i’tikâdlarını (inançlarını) bozmaya, îmânlarını parçalamaya çalıştılar.

Bu arada bid’at fırkalarının ortaya çıkardıkları yanlış fikirler, müslümânların i’tikâdlarını bozmada ve onları parçalamada, bunlara yardımcı oldu. Ayrıca yeni müslümân olan bâzı kavimlerin İslâm dînine, eski inanç ve ibâdetlerinden bâzı şeyleri katmaya kalkmaları; pekçok saf müslümânın i’tikâd ve ibâdetlerinde, sapıklıklara ve bozukluklara yol açtı.

Bütün bunlarla birlikte bir de siyâsî ve şahsî arzûları için, böyle kimselerle işbirliği yapanların faâliyeti netîcesinde, pekçok kimse şaşkına döndü. Ne yapacağını, kime inanacağını bilemedi.

İmâm-ı A’zam Ebû Hanîfe [rahimehullah], doğru yolda bulunmak, İslâm dînini bizzât Peygamber Efendimizin ve Eshâbının anlattığı gibi öğrenmek, inanmak ve yaşamak isteyenler için fıkıh bilgilerini toplayarak, kısımlara, kollara ayırdığı ve usûller, metodlar koyduğu gibi; Resûlullah (sallallahü aleyhi ve sellem)in ve Eshâb-ı kirâmın bildirdiği i’tikâd, îmân bilgilerini de topladı ve yüzlerce talebesine öğretti. Bu sebeble Ehl-i Sünnetin reîsi ve kurucusu kabûl edildi.

İmâm-ı A’zam’ın bu husûsta ilk yazdığı kitâbın ismi “El-Fıkhu’l-Ekber”dir. Kendisinden sonra, talebesinden ilm-i kelâm, ya’nî îmân bilgileri mütehassısları da yetişti. Bunlardan talebesi İmâm Muhammed Şeybânî’nin yetiştirdiklerinden, Ebû Bekr-i Cürcânî dünyâca meşhûr oldu. Bunun talebesinden de Ebû Nasr-ı İyâd, kelâm ilminde Ebû Mansûr-ı Mâtürîdî’yi yetiştirdi. Ebû Mansûr, İmâm-ı A’zam’dan gelen kelâm bilgilerini kitaplara yazdı. Doğru yoldan sapanlarla mücâdele ederek, Ehl-i Sünnet i’tikâdını kuvvetlendirdi ve her tarafa yaydı.

Ehl-i Sünnet i’tikâdını yayan İslâm âlimlerinden İmâm-ı Eş’arî de; İmâm-ı Şâfiî’nin talebesi zincirinde bulunmaktadır. Bu iki büyük imâm; Eshâb-ı kirâm, Tâbiîn ve Tebe-i Tâbiînin bildirdikleri i’tikâd, îmân bilgilerini açıklamış, kısımlara bölmüş ve herkesin anlayabileceği bir şekilde yaymışlardır. İmâm Eş’arî ve İmâm Mâtürîdî, hocalarının müşterek mezhebi olan “Ehl-i Sünnet ve cemâatdan dışarı çıkmamışlardır.

Bu iki büyük Ehl-i Sünnet âliminin zamânları aynı ise de, bulundukları yerler birbirinden ayrı ve karşılarındaki saldırganların düşünüş ve davranışları başka olduğundan, savunma metodları ve cevapları birbirinden biraz farklı olmuştur. Fakat bu hâl, mezheplerinin, yollarının ayrı olduğunu göstermez.