HANEFÎ MEZHEBİNE GÖRE KURBÂN KİMLERE VÂCİPTİR? - kainatingunesi.com

F- HANEFÎ MEZHEBİNE GÖRE KURBÂN KİMLERE VÂCİPTİR?

SUÂL: KURBÂN KESMEK KİME VÂCİBDİR VE KURBÂN NE ZAMANA KADAR KESİLEBİLİR?

CEVAP: Mukîm, âkil-bâliğ müslümânın, ihtiyâcından fazla nisâb miktârı mâlı veya parası varsa, kurbân kesmesi vâcib olur. Bayramın birinci ve ikinci günü, zengin-fakîr, mukîm-misâfir, akıllı-deli, baygın-ayık olmaya bakılmaz. Bayramın ilk günü dînen zengin olan, kurbân keser ve vâcib sevâbı alır.

Bayramın ilk günü komadayken 3. günü ayılana, ilk günü fakîrken 3. günü zengin olana, ilk günü seferî iken, 3. günü mukîm olana, ilk günü esîrken 3. günü hür olana, diğer şartlar da varsa kurbân kesmek vâcib olur. Bir zengin, bayramın birinci ve ikinci günü kurbân kesmeden ölse, kurbân borcuyla ölmüş olmaz. Kesip ölürse, vâcib sevâbı alarak ölmüş olur.

Kurbân ne zamana kadar kesilebilir?

1- Kurbân, bayramın üçüncü günü, güneş batıncaya kadar kesilebilir. Cuma kılınmayan mezrâ denilen küçük köylerde, fecirden sonra, Bayram namazından önce de kesilebilir. Gece kurbân kesmek câizse de mekrûhtur. Şâfiî’de, bayramın 4. günü de kesilebilir. Birçok kimsenin vekîli olan kimse, bir mazeretle bayramın 3. günü de kurbânları kesememişse, Şâfiî’yi taklit edip 4. günü de kesebilir.

2- Nâfile, akîka ve adak hayvânı, her zaman kesilebilir; fakat bayramda kesilmesi iyi olur.

3- Bayram Cumaya rastlasa da, yine kurbân, bayram namazı kılındıktan sonra kesilir.

4- Kurbân bayramının üçüncü günü fakîr olacağını veya sefere çıkacağını bilene, ilk günü kurbân kesmek vâcib olmaz. Keserse vâcib olarak edâ etmiş olur.

5- Fakîr, bayramın ilk günü bir koç alıp kestikten sonra 3. günü zengin olsa, iâde gerekmez. Vâcib yerine gelmiş olur. 3. günü zengin olacağını bilenin de ilk günü kurbân kesmesi câizdir.

KURBÂN VE KURBÂN KESMEK

SUÂL: KURBÂN NEDİR VE KİMLER KESER?

CEVAP: Maddeler halinde bildirelim:

1- Kurbân, davar [koyun, keçi], sığır [manda, inek, dana, öküz, boğa] veya deveyi, Kurbân bayramının ilk üç gününde, kurbân niyetiyle kesmek demektir. Kurbân, vâcib vazîfesini yerine getirerek, sevâba kavuşmak için kesilir.

2- Kurbân kesmenin vâcib olmasında, bayramın üçüncü günü esâs alınır. Bayramın birinci ve ikinci günü, zengin-fakîr, mukîm-misâfir, akıllı-deli olmaya bakılmaz. Bayramın üçüncü günü nisâba mâlikse, diğer şartlar da varsa, kurbân kesmek vâcib olur.

3- Zengin olan, birinci ve ikinci günü keserse vâcib sevâbı alır. Namaz da böyledir. Namazın kılınması vaktin sonunda farz olursa da, vakti girince kılınırsa farz yerine gelmiş olur.

4- Kurbânın vakti, ilk üç gündür. Bu günlerin birinde kesilince, vâcib yerine gelmiş olur.

5- Babanın, zengin çocuğu için, çocuğun mâlından kurbân kesmesi gerekmez. Deli ve bunak da kesmez.

6- Büyük çocuk ve hanımdan izinsiz, onlar adına kurbân kesilmez.

7- Mukîm bir zengin, seferdeki bir vekîle kurbân kestirse, vâcib sevâbı alır.

8- Tarlasından aldığı mahsûl veya tarlanın, evin, dükkânın [atölyenin, kamyonun] bir yıllık kirası çok olsa da, bir yıllık ev ihtiyâcını veya aylık geliri ve aldığı maâş, ücret, aylık ihtiyâcını ve kul borcunu karşılamayan kimse, İmâm Muhammed’e göre fakîrdir. Fetvâ da böyledir. Şeyhayn’e [İmâm-ı A’zam ile İmâm Ebû Yûsuf’a] göre zengin sayılır. Mülkü olan tarlanın ve bu demirbaş malların değeri, ihtiyâcını karşılar ve nisâbı da bulursa, bunun kirâyı her alışta bir miktâr ayırıp biriktirerek fıtra vermesi ve kurbân keserek büyük sevâba kavuşması gerekir. Böyle bir kimse, fıtra vermez ve kurbân kesmezse, İmâm Muhammed’e göre, günâhtan kurtulur. Tarlasından hiç mahsûl almayan, kirâya da veremeyen ve ihtiyâcından fazla mâlı olup da, parası bulunmayan kimsenin, İmâm Muhammed’e uyarak, kurbân kesmesi gerekmez; ama keserse, kurbân sevâbına kavuşur.

9- Aldığı kirayla güç geçinen, nisâba mâlikse, para biriktirip kurbân kesmelidir. Etin hepsini kavurma yaparak veya dondurarak muhâfaza edip, birkaç ay et parasından biriktirip, gelecek yılın kurbân parası olarak saklamalı. Böylece, kurbân sevâbından mahrûm kalmamalıdır.

10- Âile efrâdı çok olup güç geçinenin, kurbânın etini evinde bırakması müstehabdır.

BUNAĞIN KURBÂN KESMESİ

SUÂL: DÎNEN ZENGİN OLAN BİR ALZHEİMER HASTASININ BAYRAMDA KURBÂN KESMESİ GEREKİR Mİ?

CEVAP: Fıkıh kitaplarında, “Bayramın üçüncü gününü baygın hâlde geçiren zengine kurbân kesmek vâcib olmaz” deniyor. Üçüncü günü ayık olmak önemlidir. Birinci günü ayık olsa ve kurbân kesse, üçüncü günü baygın geçirse de, kestiği kurbân vâcib olur.

Bunayanın da, üçüncü günü şuûru yerindeyse, “Bugün Kurbân bayramıdır, bana kurbân kesin” diyorsa, kurbân kesmek gerekir. Bayramın, kurbânın ne olduğunu anlamıyorsa, kurbân kesmesi gerekmez. Kurbân kesmek, zengin olan akıllı müslümana vâcibdir.