İYİ BİR İDARECİ NASIL OLMALIDIR ? - kainatingunesi.com

Horasan valisinin nasîhatleri

Menkıbe: Abdullah bin Tahir, Abbasîler zamanında, Horasan vâlisi İdi. Valiliği zamanında birçok faydalı hizmetlerde bulunmuş, yaptığı bu işterle Halîfenin gözde adamlan arasına girmişti. Oğlu, Rakfca valiliğine ta’yin edilince kendisine uzun bir nasîhatta bulundu. Daha sonra bu nasîhat mektubu Halîfenin eline geçti. Çok beğenerek, bunu çoğaltıp bütün valilere gönderdi. Bu nasîhat özetle şöyledir:

1- Her zaman Allahü teâlâdan kork. O’nun emirlerinin hilâfına (aksine) bir iş yapma. Allahü teâlânın sana ihsân ettiği ni’metleri âhirete hazırlanmakta kullan.

2- Üzerinde önemle duracağın şey, namazdır. Güzel abdest alarak, erkânına, şartlarına dikkat ederek beş vakit namazını mutlaka zamanında kıl.

3- İdaren altında bulunan kimselere şefkat ve merhametle davran. Onların hak ve hukuklarını koru. Herkese karşı âdil ol.

4- Âlimlerin kıymetini bil. Her zaman onlara danış; Onlara danışmadan bir iş yapma. Sen âlimlere saygı gösterirsen, idaren altında olan kimseler de sana saygı ve hürmet gösterirler.

5- Bütün işlerde orta yolda bulunmak, çok takdir edilmiş, beğenilmiş bir yoldur. Bu yol insanı, doğruya götürür. Orta yolda olmak, kişinin izzet ve şerefini artırır.

6- İdâren altında bulunanlar hakkında, kesin olarak ispat edilmeden ithamda bulunma. Çünkü, temiz kimselere ithamda bulunmak büyük günahtır.

7- İşlerinde hüsn-i zan sâhibi ol. Böyle yaptığın müddetçe rahatlık bulursun, Hüsn-i zan sâhibi olursan insanlar seni sever, verdiğin her işi dürüstlükle yaparlar.

8- AlIahın sevgili kullarını, evliyâsını arayıp bul, onların işlerinde yardımcı ol. Bunların duâlarını al.

9- Verdiğin herhangi bir sözü mutlaka yerine getir. Herkese iyilik yapmağa çalış, idaren altında bulunanların kusurlarını, ayıplarını görmemezlikten gel.

10-  Dedikoduculardan uzak dur. Böyle kimseleri yanında bulundurma. Bunlar insanları selâmete erdirmez. Bunların sözlerine göre iş yapan pişman olur. İşleri iyi olmaz.

11- Doğruluk ve iyik sâhibi kimseleri çok sev. Doğruluk üzere iş yapanlara her zaman yardımcı ol. Zayıflara yardım eyle. Akrabânı ziyâret et.

12- Kötü arzulardan ve zulümden çok kaçın. Hattâ bunları hatırına bile getirme. Kızdığın zaman kendine hâkim ol. “Ben başta bulunuyorum. İstediğimi yaparım.” düşüncesine sakın kapılma. Böyle düşünmek Allahü teâlâya yakın olmamanın alâmetidir.

13- Şunu iyi bil ki, mallar çoğaltılmakla ve hazîneler de biriktirmekle, üzerine kilit vurulmakla artış göstermez, meyve vermez. Ancak bu mal, maiyyetinde bulunanların ıslâhı, geçim sıkıntılarının giderilmesi gibi faydalı hususlarda kullanıldığı vakit kıymetli olur.

14- Hasenâtını, iyiliklerini çok eyle. Maldan baki kalacak, âhirete yarayacak olandır. Ni’mete şükredenleri iyi tanı, onları mükâfatlandır. Ni’mete nankörlük edenlere iyilikte bulunma. Hâini emin kabûl etme. Kendini beğenme. Şımararak, gururlanarak yürüme…

15- Şunu iyi bil ki, seni, emrin altındakilere iyilik yapmaktan uzak tutan en zararlı şey, hasislik, cimriliktir. Dünya malına gönül bağlayan, başkalarına faydalı hizmetler yapamaz. Bunun için cimrilikten çok sakın. Kendini cömertleğe alıştır. Cömertliğin en fazîletli ibâdetlerden olduğunu unutma.

16- İdâren altındaki kimselerin, ihtiyaçlarını gözet. Maaşlarını artır. İnsanlara iyilikte bulunmak, onların ihtiyaçlarını görmek büyük ni’mettir. Bunu elden kaçırma.

17- Hasmına karşı da insaflı ol. Şüpheli hâllerde dikkatli, ihtiyatlı, yavaş hareket eyle.

18- Bugünkü işini yarına bırakma. Yaptıklarını başa kakma.

19- Ta’yinlerde, tecrübeli, işinin ehlî olanları tercih et. Halkın erzakı üzerinde çok dur. Bu husus çok önemlidir. Meşguliyetin, seni bundan alıkoymasın.

20- Geçmişten ders al. Geçmiş hükümdarların hâllerinden kendine hisse çıkar. [İslam Tarihi Ansiklopedisi 1/77]