KURBÂNDA ORTAKLIĞIN ŞARTLARI - kainatingunesi.com

H- KURBÂNDA ORTAKLIĞIN ŞARTLARI

KURBÂNA ORTAK OLMAK

1- KURBÂNA ORTAK OLACAKLARDA ARANAN ŞARTLAR NELERDİR?

SUÂL: KURBÂNA ORTAK OLACAKLARDA ARANAN ŞARTLAR NELERDİR?

CEVAP: Bazıları şöyledir:

1- Her ortağın müslüman olması, kurbân ve ibâdete niyet etmesi ve her birinin hissesinin yedide birden az olmaması şarttır. Sırf eti için ortak olan varsa ve biliniyorsa, hiçbirinin kurbânı sahîh olmaz. Ortakların bir kısmı ölmüş olsa yahut bunak olsa, zararı olmaz.

2- Ortaklardan biri, mutlak nezir için giremez. Yani belli bir hayvânı, meselâ şu boynuzlu koçu keseceğim diye adayan, bunun yerine başkasını kesemez. Ortaklardan biri, geçen sene kesmediği kurbâna niyet etse câiz olmaz.

3- Bir sığırı veya deveyi, yedi kişiye kadar müslüman ve âkıl-bâliğ kimselerle ortak olarak da, satın alıp kesebilirler. Bunlara, adak veya akîka kurbânı da ortak edilebilir.

4- Zenginin satın aldığı sığıra, sonradan ortak olmak câizse de mekrûhtur. Bir kavle göre fakîr, bir sığırı kurbân etmek için satın alsa, sonra başkalarını ortak edemez. Onunki adak hükmüne girer.

5- Bir sığırı meselâ bir ineği, en çok 7 kişi kesebilir. Bir sığıra 3, 5, 7 gibi tek ortak şartı yoktur. 2, 4, 6 gibi çift de olur; fakat her işte teke riâyet iyidir, sünnet-i zevâiddir. Bir hadîs-i şerîf meâli: “Allah tektir, teke riâyet edeni sever. Ey Kur’ân ehli, teke riâyet edin.” [Tirmizî]

6- Eti tartarak, eşit olarak paylaşmak gerekir. Yağ, sakatat ve yenilen her şey paylaşılır. Tartmadan bölüşüp helâlleşmek câiz olmaz, fâiz olur. Yedi kişiden dördüne etle birlikte birer bacak, beşinciye etle birlikte derisi, altıncıya etle birlikte başı verilirse, tartmadan paylaşmak câiz olur. Yedinciye bir şey koymak gerekmez.

7- Kurbânın etini eşit olarak tarttıktan sonra, paylaşmak için kur’a çekmek iyidir. Bir malı ortaklar arasında taksîm etmek için kur’a çekmek câiz ve sünnettir.

8- Henüz taksîm etmeden pişirip, ortaklar müşterek yeseler câizdir.

9- Yedi kişi, kurbânlık ineği birisine teslîm edip, “Kesmeye, kestirmeye, etini dilediğin gibi sarf etmeye, seni umûmî vekîl ettik” deseler, umûmî vekîl olan bu kimse, bölüştürmeden etin tamâmını herhangi bir kimseye verebilir veya ortaklar arasında göz karârıyla paylaştırabilir.

10- Mutfakları bir olan karı-koca veya baba-oğul da, kestikleri kurbânı, tartıp paylaşırlar. Paylaştıktan sonra, biri diğerine isterse etin tamâmını hediye edebilir. Paylaşmadan hediye edemez. Yahut yukarıda bildirilen usûllerle tartmadan paylaşmak câiz olur.

İki kişi bir koyuna ortak olamaz

SUÂL: “Peygamberimize nâfile kurbân keseceğiz” diye herkesten 5–10 lira toplayanlar oluyor. 50–100 kişinin bir koyunu kurbân etmesi câiz midir?

CEVAP: Hayır, câiz değildir. Nâfile de olsa, bir koyunu ancak bir kişi kesebilir. Nâfile kurbân olarak da, bir koyunu iki ve daha çok kişi, sığırı ise sekiz veya daha çok kişi kesemez. [Genelde böyle toplanılan paraların kiliselere yardım için verildiği işitiliyor.]

Kurbân, koyun, keçi, sığır, deveden birini, Kurbân bayramının ilk üç gününde, kurbân niyetiyle kesmek demektir. Bir sığır veya deve, yedi kişiye kadar ortak olarak da kesilebilir. Hiçbirinin hissesi yedide birden az olamaz. Sekiz kişinin yedi sığırı ve iki kişinin iki koyunu satın alıp ortak olarak kesmeleri câiz olmaz; çünkü her birinin her hayvânda hissesi vardır.

Dînde böyle bid’atler çıkarmamalı. Müslümân dînin emrine uyar. Benim niyetim iyidir demek insanı kurtarmaz. “Cehennem iyi niyetlilerle doludur” buyuruluyor. İyi niyetle dîne aykırı iş yapan kimse, Cehenneme gider demektir. Meselâ, gayr-i müslim kadınları müslüman etmek gibi iyi niyetle, onlarla zinâ eden veya düşmâna karşı kuvvetlenmek gibi iyi niyetle şarap içen kimse, harâm işlemiş olur, iyi niyeti onu aslâ kurtarmaz. “Ameller niyete göre iyi veya kötü olur” meâlindeki hadîs-i şerîf mubâhlar içindir, harâmlar için değildir.

Çok kimse, bu hadîs-i şerîfi yanlış anlayıp, “Niyet önemli, benim niyetim iyi” diyerek işledikleri bid’at ve harâmları normal göstermeye çalışıyorlar. İyi niyetle, harâm helâl hâle gelmez.

KURBÂNA PARASIZ ORTAK OLMAK

SUÂL: Kurbânlık ineğe yedi kişi ortak girse, ortaklardan birisinin parası olmasa, diğer ortaklardan birisi, ben senin yerine veririm dese, herkes kendi parasını verse, biri de kendi parasıyla birlikte param yok diyeninkini verse, kurbân için para vermeden kurbân sevâbı alır mı, yani kurbân sahîh olur mu? 

CEVAP: Evet, sahîh olur. Biri kurbânlık ineği 7 kişiye hediye etseydi, hiç birisi para vermeden kesseydi, hepsinin de kurbânı sahîh olurdu. Kurbân için illa para vermek gerekmez. Başkasının hediye ettiği hayvân da kurbân edilir. Vâcib sevâbı alınır ve kurbân borcundan kurtulmuş olunur.

Kurbâna farklı ortak olmak

SUÂL: Üç ortak, farklı para verseler kurbânları sahîh olur mu? Mesela 2.800 liraya bir inek alınsa, ortağın birisi 800 lira, biri de 1.600 lira, üçüncü ortak da 400 lira verse, eti de verdikleri para oranında paylaşsalar câiz olur mu?

CEVAP: En az veren üçüncü ortağın parası, yedide birden az olmadığı için câizdir. Eti paylaşırken, üçüncü ortak bir hisse alır, ikinci ortak dört hisse, birinci ortaksa iki hisse alır. Hepsi yedi hisse olur. Birisi yedide bir hisseden yani 400 liradan az para verseydi olmazdı.

Her ortak kaç hisseye giriyorsa o kadar para verir. Etin paylaşılması da bu hisseye göre yapılır.

Sonradan ortak olmak

SUÂL: Dört kişi ortak kurbân almaya niyet edip bir dana aldık, sonradan birkaç kişi daha bu kurbâna katılabilir mi?

CEVAP: Dört kişi alırken yedi kişiye kadar ortak oluruz diye düşünülmüşse, ortak olmak câizdir, düşünülmemişse mekrûh olur. Mekrûhtan kurtulmak için, onu bir başkasına satarsınız veya içinizden biri de satın alabilir. Sonra o kimse bunu alırken, yedi kişiye kadar ortak ederim diye alırsa yeniden ortak olabilirler.

Ortakların hissesi

SUÂL: Üç ortak, 350 lira vererek bir inek satın alıyorlar. Biri 50, ikincisi 100, diğeri de 200 lira verse, kurbânın eti nasıl paylaşılır?

CEVAP: Herkes, verdiği para kadar hisse alır. Kurbân yediye bölünür. 50 lira veren bir hisse, 100 lira veren iki hisse, 200 lira veren de dört hisse alır. Bu kurbânın eti 3,5 hisse de yapılabilir. Birinci ortak yarım, ikincisi bir, üçüncüsü de iki hisse alır. En düşük olanın hissesi yedide birden aşağı olmadığı için, böyle ortaklık sahîh olur.

Fasıkla ortaklık

SUÂL: Yedi kişilik kurbân ortaklarından biri fâsıksa, kurbân sahîh olur mu?

CEVAP: Evet, sahîh olur; fakat fâsık, et için kurbâna ortak olabilir veya başka maksatla katılabilir. Bunun gibi sebeplerle, ihtiyâten fâsıkla kurbân kesmemelidir.